REZONANS

Biyomedikal Mühendisliği(BM), biyomedikal sistemlerin analizi, biyomedikal ölçme, tıbbi cihaz yönetimi, teşhis ve tedavi cihazlarının araştırma geliştirme ve tasarımı konularını kapsar. Klinik Mühendisliği (KM) ise Biyomedikal Mühendislik (BM) ürünlerinin verimli ve yaygın kullanılmasına yönelik olarak sağlık kurumları içinde çalışır. Bu çalışmanın içine tıbbi cihaz ihtiyacının tespiti, planlanması, satın alınması,kullanılması,bakım-onarım ve kalibrasyonu, tıp personeline uygulamalarda danışmanlık yapılması gibi faaliyetler girer. Bir meslek olarak BM 1961 yılında A.B.D de mesleki eğitime başlamış ve günümüzde 121 üniversitede eğitim faaliyetlerine devam eder konuma gelmiştir. Ülkemizde ise yeni bir meslek dalı olarak BM eğitimine 1980li yılların başında Ortadoğu Teknik ve Boğaziçi Üniversitelerinde başlanmıştır. Halen ülkemizde 5 üniversitede ön lisans ve lisans düzeyinde B.M eğitimine devam edilmektedir.

Biyomedikal ve Klinik Mühendislik(BKM) mesleğinin ülkemiz hastane işletmeciliği sektöründeki önemi aşağıda özetlenmiştir. BKM hizmetleri, hastanelerde yüksek tıbbi teknolojinin etkin ve verimli kullanımını sağlayan ve aynı zamanda sunulan hasta bakım hizmetlerinin kalitesini etkileyen en önemli belirleyicilerden birisidir. Bu bağlamda tıbbi cihazların hastane işletmeciliğinde sunulan hizmetin maliyetini arttırıcı özellikleri aşağıda sunulmuştur.

1. Ülkelerde hayat standardı yükseldiği ve iletişim imkanları çoğaldığı için, insanlar sağlık kuruluşlarından daha kaliteli hizmet talep etmektedirler.

2. Doktorlar da, teşhis ve tedavilerinde, daha etkin olabilmek ve diğer ülkelerdeki meslektaşları ile en azından aynı teknik seviyede olabilmek için yüksek teknolojinin getirdiği pahalı ve kullanımı özel eğitimi gerektiren ileri teknoloji cihazlarını kullanmak istemektedir.

3. Harp endüstrisinden sonra en yüksek kazanç getiren tıbbi cihaz endüstrisi, özel satış ve finansman teknikleriyle (vadeli, kredili satış veya kiralama) mamullerini hastanelere kolayca satabilmektedirler.

4. Piyasada tıbbi cihaz ve gerekli malzeme çeşitleri 15 yıl evveline kadar 100 civarında iken bugün bu miktar 7000 kadardır. İlk ultrasonografi imal eden firma adedi 3 iken bugün 68 olmuştur. Amerika da imal edilen tıbbi cihazın 1990 yılındaki tutarı 32.1 milyar dolardır. Bunun 1995 yılında 43.9 milyar olacağı tahmin edilmektedir.

5. Her yıl ortalama 100 kadar yeni tıbbi cihaz piyasada yer almakta, bazı cihazların ilk üç yıl içinde ikinci, üçüncü hatta dördüncü jenerasyonu satışa arz edilmektedir.

6. Doktorların bu devamlı gelişen cihaz teknolojisinde ve uygulamada güncel olabilmeleri için yeni ilave cihaz alma, alınanların kullanımını öğrenmeleri,koruyucu bakım ve bakım giderlerinin karşılamaları için hastanelerin yıllık gider bütçelerine ayrıca %30 kadar para ayırmaları gerekmektedir.

7. Yüksek teknoloji cihazlarını kullanacak doktor ve yardımcılarının eğitimindeki yetersizlik nedeni ile bu cihazların ortalama % 30 kadarı çalışmamakta veya beklenen kalitede hizmet vermemektedir.

Ülkemiz Hastane işletmeciliği sektöründe 1997 li yıllar ile birlikte kalite sorunu uluslar arası geçerliliği olan ISO 9001 Kalite sistemi odaklı olarak tartışılmaya başlanılmıştır. ISO 9001 Kalite Sisteminin 20 maddesinden biriside kalibrasyondur.

KGS' nin 4.11. maddesi olan Muayene, Ölçme ve Deney Teçhizatının Kontrolü

"Tedarikçi, ürünün belirlenen şartlara uygunluğunu göstermek amacıyla kullandığı ölçme muayene ve deney teçhizatının (deney yazılımları da dahil) kontrolü, kalibrasyonu ve bakımı için dokümante edilmiş prosedürleri oluşturulmalı ve sürekliliği sağlanmalıdır. Muayene ölçme ve deney teçhizatı, ölçüm belirsizliği bilindiğinden ve bu belirsizliğin istenilen ölçüm yeteneği ile tutarlığından emin olunacak şekilde kullanılmalıdır. Bu paralelde hastanelerde teşhis ve tedavi süreçlerinde kullanılan tüm ölçüm cihazlarının uluslararası izlenebilirliği olan bir kalibrasyon merkezine kalibre ettirilmek zorundadır. Tüm diğer getirileri bir yana ülkemiz hastane işletmeciliği sektörüne ISO 9000 KGS ne getirecek? sorusu en somut getiri olarak "Kalibrasyon Kavramını" getirmiştir.

Ayrıca ISO 9001 Kalite Sisteminin hastanelerde uygulanmasında en fazla finansal kaynak gerektiren alan, tıbbi ölçüm cihazlarının kalibrasyonu için yapılacak harcamalar olması hastanelerde BKM hizmetlerini önemli kılan bir diğer özellik olarak karşımıza çıkmaktadır.

Kurumlarda Tıbbi Cihaz Yükünün Belirlenmesi

1) Departman Bazında Cihaz arıza aralıklarının belirlenmesi.

2) Tıbbi Cihazların Yıllık Bakım Onarım ve Teknik Servis maliyetlerinin belirlenmesi.

3) Tıbbi Cihazların Kalite Standartlarına göre Kalibrasyon maliyetlerinin belirlenmesi.

4) Tıbbi Cihazlara ait Yıllık Yedek Parça Giderlerinin belirlenmesi.

5) Tıbbi Cihaz Dokümantasyonunun cihaz bilgisine haiz olarak tutulmasının öneminin araştırılması.

6) Kurumun bu güne dek Yurt Dışı yedek parça araştırması yapıp yapmadığının öğrenilmesi.

7) Departmanlara göre Tıbbi Cihazların Gün bazında servis dışı kaldığı sürece kuruma getirdiği kazanç kaybının araştırılması.

8) Tıbbi Cihazların varsa Sigortalama maliyetlerinin araştırılması.

9) Cihazların kullanımında düzenli olarak personelin eğitim standartlarının ve sertifikasyon belgelerinin araştırılması. Ayrıca bu personelin sürekli eğitime tabi tutulup tutulmadığının bilgisinin öğrenilmesi.

10) Güncel Tıbbi Cihaz Sertifikasyon Vizesi olmayan personelin Tıbbi Cihazlarda kullanıcı hatalarından dolayı cihaz arızalarına yol açabilmesi nedeniyle sürekli eğitim maliyetlerinin araştırılması.

11) Satın alma departmanlarının tıbbi cihazlar hakkında evraksal bilgi haricinde teknik bilgiye sahip olup olmadıklarının araştırılması. Bu nedenle teknik bilgisi olmayan satın alma departmanının kuruma getireceği maliyetlerin göz önünde bulundurulması.

12) Kurumun Tıbbi Cihaz kullanıcılarının haricinde, Cihaz Kabul mühendislerinin bulunup bulunmadığının araştırılması.

13) Mevcut Tıbbi Cihazların Performans Bakımından Sağlık Personelinin ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığının araştırılması eğer karşılamayan bir Tıbbi Cihaz varsa detaylarının öğrenilmesi.

14) Tıbbi Cihazların alımında ihale komisyonlarında Biyomedikal Mühendisleri ya da Teknikerlerinin bulunup bulunmadığının araştırılması.